Kierowanie rowerem w stanie nietrzeźwości – co mówi art?

Kierowanie rowerem w stanie nietrzeźwości to wykroczenie z art. 87 §1a Kodeksu wykroczeń, a nie przestępstwo. Sprawcy grozi areszt od 5 do 30 dni albo grzywna od 2500 do 5000 zł, a sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów innych niż mechaniczne. W dalszej części artykułu wyjaśniamy progi alkoholu, kary i wyjątki.

Kiedy rowerzysta odpowiada na podstawie kodeksu wykroczeń?

Rower należy do pojazdów innych niż mechaniczne. Do pojazdów mechanicznych, zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego III KK 270/07, zalicza się pojazdy zaopatrzone w poruszający je silnik, na przykład samochody, motocykle, maszyny rolnicze, tramwaje, trolejbusy, samoloty, helikoptery czy statki wodne. Dlatego nietrzeźwy rowerzysta nie popełnia przestępstwa z art. 178a §1 Kodeksu karnego, które dotyczy wyłącznie pojazdów mechanicznych.

Podstawę odpowiedzialności stanowi art. 87 Kodeksu wykroczeń. Ustawa z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi rozróżnia stan po użyciu alkoholu oraz stan nietrzeźwości. Każdy z tych stanów wiąże się z innymi progami pomiarowymi i innymi sankcjami za jazdę rowerem.

Najważniejsze progi i przypisane do nich podstawy prawne przedstawia poniższa tabela:

Jaka kara grozi za jazdę rowerem w stanie nietrzeźwości?

Wysokość sankcji zależy od tego, czy badanie wykaże stan nietrzeźwości, czy stan po użyciu alkoholu. W obu wypadkach rowerzysta odpowiada za wykroczenie, ale ustawodawca wyznaczył inne minimalne grzywny i widełki ewentualnego aresztu. W praktyce sprawa często kończy się postępowaniem mandatowym.

Mandat za jazdę rowerem w stanie po użyciu alkoholu wynosi od 1000 do 5000 zł, natomiast za stan nietrzeźwości od 2500 do 5000 zł. Odmowa przyjęcia mandatu kieruje sprawę do sądu, gdzie kara może okazać się surowsza.

Stan nietrzeźwości a art. 87 §1a k.w.

Stan nietrzeźwości zachodzi, gdy stężenie alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila lub zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu przekracza 0,25 mg/dm3. W takiej sytuacji podstawą odpowiedzialności rowerzysty jest art. 87 §1a k.w. Sprawca podlega karze aresztu od 5 do 30 dni albo grzywnie nie niższej niż 2500 zł. Górną granicę grzywny z kodeksu wykroczeń wyznacza art. 24 §1 k.w. na poziomie 5000 zł, a wymiar aresztu doprecyzowuje art. 19 k.w.

Policyjne alkomaty zwykle podają wynik w mg/dm3. Aby otrzymać wartości w promilach, mnoży się wynik przez 2,1.

Stan po użyciu alkoholu a art. 87 §2 k.w.

Stan po użyciu alkoholu to przedział od 0,2 do 0,5 promila we krwi albo od 0,1 do 0,25 mg/dm3 w wydychanym powietrzu. Wtedy rowerzysta ponosi odpowiedzialność na podstawie art. 87 §2 k.w. Może otrzymać karę aresztu od 5 do 14 dni albo grzywnę nie niższą niż 1000 zł. Maksymalna grzywna również wynosi 5000 zł.

Obie podstawy prawne dotyczą drogi publicznej, strefy zamieszkania oraz strefy ruchu. Nie ma znaczenia, czy rowerzysta poruszał się jezdnią, chodnikiem czy ścieżką rowerową, każda z tych przestrzeni mieści się w zakresie art. 87 §1a i §2 k.w.

Zakaz prowadzenia pojazdów innych niż mechaniczne

W razie popełnienia wykroczenia z art. 87 §1a lub §2 k.w. sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów innych niż mechaniczne. Wynika to z art. 87 §4 k.w. i ma charakter fakultatywny. Oznacza to, że sąd może orzec zakaz, lecz nie musi.

Zakaz ten może objąć następujące pojazdy:

• rower,
• pojazd zaprzęgowy,
• wózek inwalidzki,
• rikszę, hulajnogę i deskorolkę.

W tym miejscu trzeba przywołać wyrok Sądu Najwyższego z 15 lutego 2018 r., sygn. II KK 30/18. Sąd uznał w nim, że orzeczenie wobec nietrzeźwego rowerzysty zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych byłoby niewspółmiernie surowe. Dlatego katalog sankcji zamyka się na pojazdach innych niż mechaniczne.

Czy rowerzyście grozi utrata prawa jazdy?

Za jazdę rowerem w stanie nietrzeźwości nie grozi utrata prawa jazdy. Wysokie stężenie alkoholu nie ma tu znaczenia, ponieważ rower to pojazd inny niż mechaniczny. Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na podstawie art. 87 §3 k.w. orzeka się tylko przy wykroczeniu z art. 87 §1 k.w., które dotyczy pojazdów mechanicznych.

Zupełnie inaczej wygląda sytuacja motorowerzysty. Motorower to pojazd mechaniczny, więc kierowanie nim w stanie nietrzeźwości może przybrać formę przestępstwa z art. 178a §1 Kodeksu karnego. Grozi za to grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do 2 lat. Tylko w ciągu trzech dni policjanci z Łęczycy ujawnili 11 nietrzeźwych osób na jednośladach, w tym motorowerzystę z blisko trzema promilami alkoholu w organizmie.

Kiedy prowadzenie roweru nie jest wykroczeniem?

Nie każde zachowanie rowerzysty po alkoholu stanowi wykroczenie. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 8 grudnia 1960 r., sygn. VI KO 64/60, prowadzenie pojazdu oznacza wprawienie go w ruch. Samo siedzenie na siodełku bez ruszania się nie jest prowadzeniem w rozumieniu art. 87 k.w.

Ważna jest także definicja pieszego. Osoba, która prowadzi rower obok siebie, ciągnie go lub pcha, nie uruchamia mechanizmów pojazdu. Wtedy nie chodzi o prowadzenie pojazdu w rozumieniu kodeksu wykroczeń.

Pieszy a prowadzenie pojazdu

Przepisy o ruchu drogowym traktują jako pieszego osobę prowadzącą rower, ciągnącą go lub pchającą. Dzięki temu nietrzeźwy rowerzysta może wrócić pieszo, poruszając się poboczem jezdni, i nie popełni wykroczenia z art. 87 §1a lub §2 k.w. Warunkiem jest jednak nieużywanie pedałów ani innych mechanizmów pojazdu.

Jazda po chodniku, jezdni i ścieżce rowerowej

Zakaz jazdy rowerem po alkoholu obowiązuje we wszystkich miejscach, w których stosuje się przepisy ruchu drogowego. W praktyce chodzi o:

• drogę publiczną,
• strefę zamieszkania,
• strefę ruchu,
• jezdnię, chodnik i ścieżkę rowerową.

Wybór nawierzchni nie ma wpływu na kwalifikację czynu. Nawet przejażdżka po chodniku w stanie nietrzeźwości stanowi wykroczenie, a jedynym bezpiecznym rozwiązaniem jest prowadzenie roweru jako pieszy.

Co grozi za złamanie sądowego zakazu prowadzenia rowerów?

Jeżeli sąd orzekł zakaz prowadzenia pojazdów innych niż mechaniczne, a rowerzysta mimo to porusza się rowerem, może odpowiadać na podstawie art. 244 Kodeksu karnego. Nie ma znaczenia, czy jest trzeźwy, czy pod wpływem alkoholu. Za złamanie takiego zakazu grozi kara pozbawienia wolności do 3 lat.

Dodatkową konsekwencją sądowego skazania jest wpis do Krajowego Rejestru Karnego. Wykroczenie z art. 87 §1a lub §2 k.w. trafia tam z reguły dopiero po orzeczeniu kary aresztu. Natomiast przestępstwo z art. 244 k.k. powoduje wpis bez względu na orzeczoną karę.

Odmowa przyjęcia mandatu za jazdę rowerem po alkoholu kieruje sprawę do sądu. W toku postępowania sądowego kara może okazać się surowsza, dlatego w takiej sytuacji pomoc adwokata bywa rozsądnym rozwiązaniem.